Thế giới nguyên liệu cocktail không chỉ dừng lại ở những loại rượu mạnh, siro hay nước ép quen thuộc mà chúng ta thường thấy. Đối với những tín đồ pha chế và những ai yêu thích khám phá hương vị, việc tìm hiểu về các thành phần đã từng làm nên lịch sử của ngành cocktail, dù nay đã trở nên hiếm có hoặc thậm chí không còn sản xuất, mở ra một chân trời kiến thức thú vị. Bài viết này sẽ đưa bạn vào hành trình khám phá những nguyên liệu cocktail độc đáo, từ các loại bitters cổ xưa đến những loại rượu mùi (liqueur) đã thất truyền, giúp bạn hiểu rõ hơn về sự đa dạng và phát triển không ngừng của nghệ thuật pha chế.
Hành Trình Quay Ngược Thời Gian: Nguyên Liệu Cocktail Huyền Thoại Đã Thất Truyền
Trong lịch sử rực rỡ của ngành pha chế, vô số loại nguyên liệu cocktail đã ra đời, phát triển và rồi biến mất khỏi thị trường. Một số vẫn còn tồn tại nhưng rất khó tìm kiếm, chúng được gọi là “nguyên liệu hiếm” (obscure). Những loại này đòi hỏi người đam mê phải kiên trì săn lùng, đặt hàng từ các bang khác hoặc nhờ bạn bè mang về từ nước ngoài. Tuy nhiên, nếu có đủ quyết tâm và điều kiện tài chính, việc tìm thấy chúng là hoàn toàn khả thi.
Ngược lại, nhiều nguyên liệu pha chế khác lại hoàn toàn “thất truyền” (defunct) – tức là chúng không còn được sản xuất nữa vì nhiều lý do khác nhau. Bạn có thể may mắn tìm thấy chúng trong các cuộc đấu giá trực tuyến, tại các phiên chợ đồ cũ, hoặc đôi khi là trong những chai rượu cũ được lưu giữ qua nhiều thế hệ. Việc khám phá những loại thành phần cocktail này không chỉ là một cuộc phiêu lưu ẩm thực mà còn là cách để chúng ta kết nối với lịch sử và sự sáng tạo không ngừng của các bậc thầy pha chế tiền bối.
Bitters: Linh Hồn Thầm Lặng Đã Ngủ Yên
Bitters là một trong những nguyên liệu cocktail thiết yếu, được ví như “gia vị” trong pha chế, giúp cân bằng hương vị và thêm chiều sâu cho đồ uống. Tuy nhiên, lịch sử của bitters cũng chứng kiến sự ra đi của rất nhiều thương hiệu nổi tiếng. Một số biến mất do lệnh Cấm rượu ở Mỹ, trong khi những loại khác dần lụi tàn vào cuối thế kỷ 20. Đáng mừng là, nhiều nhà sản xuất bitters hiện đại đang nỗ lực tái tạo lại những phong cách hương vị đã mất, mang đến cho thế hệ bartender và người thưởng thức ngày nay cơ hội trải nghiệm lại những dấu ấn của quá khứ.
Abbott’s Bitters: Vị Đắng Từng Thống Trị
Abbott’s Bitters từng là một trong những loại nguyên liệu cocktail bitters hàng đầu, được sản xuất tại Baltimore cho đến khoảng năm 1950. Sự phổ biến của Abbott’s ngày ấy có thể sánh ngang với Angostura Bitters ngày nay. Những chai Abbott’s cổ điển thỉnh thoảng vẫn xuất hiện trên thị trường, và với những chai này, một số chuyên gia đã cố gắng tái tạo lại công thức gốc. Điển hình là nhà hóa học kiêm bartender Darcy O’Neil và công ty Tempus Fugit Spirits, những người đã dốc sức để mang hương vị đặc trưng này trở lại.
Boker’s Bitters: Sức Hút Từ Thảo Quả
Boker’s Bitters, được sản xuất tại New York, là một loại bitters khác đã không thể tồn tại qua thế kỷ 20, chứ chưa nói đến việc vượt qua thời kỳ Cấm rượu. Boker’s nổi bật với hương vị thảo quả độc đáo, một nét đặc trưng mà bartender người Scotland, Adam Elmegirab, đã thành công trong việc tái tạo thông qua sản phẩm của mình. Sự trở lại của Boker’s hiện đại giúp giới pha chế ngày nay có cái nhìn chân thực hơn về một trong những nguyên liệu cocktail kinh điển này.
Hostetter’s Bitters: Người Tiên Phong Đến Từ Pittsburgh
Hostetter’s Bitters, sản xuất tại Pittsburgh, xuất hiện từ giữa những năm 1800 và duy trì hoạt động đến đầu thế kỷ 20. Cùng với Stoughton, đây là một trong những loại bitters đầu tiên được sử dụng rộng rãi trong các công thức cocktail. Mặc dù không có bản tái tạo hiện đại nào được biết đến, một công thức năm 1912 cho thấy thành phần của nó bao gồm xương bồ, vỏ cam, vỏ cây canh ki na (cinchona bark), rễ long đởm (gentian root), rễ calumba, rễ đại hoàng, quế và đinh hương. Điều này cho thấy sự phức tạp và đa dạng của các nguyên liệu cocktail ngay từ buổi đầu.
Khoosh Bitters: Bí Ẩn Từ Xứ Sương Mù
Khoosh là một thương hiệu bitters của Anh, chưa bao giờ được nhập khẩu vào Hoa Kỳ. Nhà văn chuyên về cocktail Ted Haigh từng phát hiện một chai Khoosh nguyên vẹn, và bartender Adam Elmegirab cũng sở hữu một chai khác. Tuy nhiên, trừ khi có phân tích chuyên sâu về thành phần, hương vị chính xác của Khoosh vẫn còn là một bí ẩn. Thương hiệu này tiếp tục được bán ở châu Âu sau khi lệnh Cấm rượu ở Mỹ kết thúc, nhưng thời điểm nó hoàn toàn biến mất vẫn chưa được xác định rõ ràng, khiến nó trở thành một trong những nguyên liệu cocktail đầy bí ẩn.
:max_bytes(150000):strip_icc()/optaboutcomcoeusresourcescontent_migration__serious_eatsdrinks.seriouseats.comimages20130920130911secrestat-97a158e1caed4cb794557af1b484993a.jpg)
Secrestat: Không Chỉ Là Cocktail Bitters
Secrestat là một thương hiệu bitters của Pháp, nổi bật với hương thảo mộc đặc trưng. Điều thú vị là Secrestat không phải là một loại cocktail bitters theo nghĩa thông thường, mà là một loại rượu khai vị (aperitif) gốc long đởm. Điều này có nghĩa là nó không được dùng để nhỏ vài giọt vào đồ uống như bitters thông thường, mà được thưởng thức riêng, nhấm nháp trước bữa ăn để kích thích vị giác. Sự khác biệt này cho thấy sự đa dạng trong cách sử dụng và phân loại của các nguyên liệu cocktail trong quá khứ.
Stoughton Bitters: Lịch Sử Cổ Xưa Nhất
Stoughton có lẽ là loại cocktail bitters lâu đời nhất được biết đến, có nguồn gốc từ Anh Quốc vào năm 1712. Tuy nhiên, nó đã không thể tồn tại qua thế kỷ 19. Giống như nhiều loại bitters khác, Stoughton ban đầu được phát triển như một loại thuốc bổ dạ dày. Các bản tái tạo công thức Stoughton thường bao gồm ngải cứu (wormwood), vỏ cam, long đởm và đại hoàng. Hiện tại, không có bản sao hiện đại nào của Stoughton được biết đến rộng rãi, nhưng nó vẫn là một phần quan trọng trong lịch sử phong phú của nguyên liệu cocktail.
Liqueurs, Cordials và Rượu Ngâm Gia Vị: Nét Chấm Phá Đã Phai Tàn
Ngoài bitters, thế giới pha chế cũng chứng kiến sự xuất hiện và biến mất của nhiều loại rượu mùi (liqueurs), rượu cordial (cordials) và rượu vang ngâm gia vị (aromatized wines) độc đáo. Những loại nguyên liệu cocktail này từng đóng vai trò quan trọng trong việc định hình hương vị của nhiều công thức kinh điển.
Caperitif: Quinquina Từ Cape Town
Caperitif là một loại quinquina nền rượu vang, có nhiều điểm tương đồng với Lillet Blanc. Sản phẩm này được sản xuất tại Cape Town, Nam Phi. Đáng tiếc, công ty sản xuất Caperitif đã ngừng hoạt động, khiến loại rượu mùi đầy tiềm năng này không còn trên thị trường. Nhiều người đam mê tin rằng thị trường đồ uống hiện đại vẫn còn chỗ cho những sản phẩm độc đáo như Caperitif, do đó sự biến mất của nó là một điều đáng tiếc trong thế giới nguyên liệu cocktail.
Carypton: Falernum Phiên Bản Mạnh Mẽ
Carypton được sản xuất bởi Angostura ở Trinidad trước thời kỳ Cấm rượu. Về cơ bản, Carypton là một phiên bản mạnh mẽ hơn của falernum – một loại siro được làm từ rum, chanh, đường, thảo mộc và các chất tạo hương khác. Với sự kết hợp hương vị hấp dẫn này, Carypton chắc chắn sẽ là một nguyên liệu cocktail tuyệt vời nếu nó vẫn còn được sản xuất ngày nay.
Forbidden Fruit: Nữ Hoàng Bưởi Chùm
Forbidden Fruit là một loại rượu mùi độc đáo được làm từ quả pomelo (bưởi chùm), một loại trái cây tương tự bưởi nhưng có vị ngọt hơn và ít chua hơn. Forbidden Fruit được đóng gói trong một chai hình cầu đặc trưng, giống hệt chai Chambord, do cùng một công ty sản xuất. Rob Cooper, người đã giới thiệu rượu mùi elderflower St.-Germain tới Hoa Kỳ, từng có ý định tái sinh Forbidden Fruit. Tuy nhiên, thông tin về dự án này đã không còn được cập nhật trong vài năm gần đây, khiến tương lai của loại nguyên liệu cocktail đặc biệt này vẫn là một dấu hỏi.
:max_bytes(150000):strip_icc()/optaboutcomcoeusresourcescontent_migration__serious_eatsdrinks.seriouseats.comimages20130920130911hercules-d7a941646c604e84927e0cae256be524.jpg)
Hercules: Câu Đố Lớn Của Savoy Cocktail Book
Hercules là một câu chuyện đầy thú vị và bí ẩn trong thế giới cocktail. Cuốn sách Savoy Cocktail Book nổi tiếng liệt kê nhiều công thức có yêu cầu Hercules, nhưng chính xác Hercules là gì lại là một nhiệm vụ “Herculean” để giải đáp. Erik Ellestad, trong dự án “Stomping Through the Savoy” của mình, đã cố gắng pha chế mọi loại cocktail trong Savoy, và một trong những thách thức lớn nhất là xác định bản chất của Hercules. Các chai Hercules dường như gần như không thể tìm thấy, việc nếm thử hay phân tích chúng là điều không thể.
Trong một thời gian dài, giới mộ điệu cocktail tranh cãi rằng Hercules là một loại thay thế absinthe. Tuy nhiên, thông qua việc tìm kiếm các quảng cáo cũ từ thời điểm Savoy được xuất bản, Ellestad và những người khác đã đi đến kết luận rằng Hercules là một loại rượu khai vị vang đỏ, tương tự như vermouth, nhưng được gia vị với yerba maté và các loại thảo mộc khác (chưa xác định). Maté có hương vị hơi giống trà xanh và chứa caffeine, vì vậy bất kỳ cocktail nào được pha với Hercules sẽ mang lại một chút “cú hích” nhẹ. Đến nay, chưa ai nỗ lực thương mại hóa việc tái tạo Hercules, mặc dù Ellestad đã chia sẻ một số công thức để tạo ra một loại rượu khai vị pha trà maté ngon miệng, có thể thưởng thức riêng hoặc dùng trong các cocktail của Savoy.
Jamaica Ginger: Sai Lầm Đau Lòng Của Lịch Sử
Jamaica Ginger, hay còn gọi là Ginger Jake, là một nguyên liệu cocktail mà hầu hết mọi người đều đồng ý rằng nên “thất truyền” mãi mãi. Ban đầu, nó được bán ở Hoa Kỳ như một loại thuốc bằng sáng chế có tác dụng chống co thắt. Tuy nhiên, với hàm lượng cồn 70-80% theo trọng lượng, nó nhanh chóng trở thành một cách phổ biến để lách luật Cấm rượu. Để ngăn chặn việc uống Jamaica Ginger nguyên chất, Bộ Tài chính Hoa Kỳ đã yêu cầu pha thêm một chất biến tính để làm cho nó không còn ngon miệng.
Đáng tiếc, chất biến tính được chọn lại là một loại chất hóa dẻo, đồng thời cũng là một chất độc thần kinh. Đến cuối thời kỳ Cấm rượu, những người uống Jake đã bắt đầu mất kiểm soát tứ chi, dẫn đến dáng đi lết bết được gọi là “Jake Walk”. Căn bệnh này thậm chí còn truyền cảm hứng cho các bài hát phổ biến, như “Jake Walk Papa” của Asa Martin. Câu chuyện của Jamaica Ginger là một lời nhắc nhở đau lòng về sự nguy hiểm khi pha chế thiếu hiểu biết. Nếu bạn tìm kiếm một lựa chọn hiện đại có hương gừng tương tự nhưng an toàn, Domaine de Canton Ginger Liqueur là một sự thay thế tuyệt vời.
:max_bytes(150000):strip_icc()/optaboutcomcoeusresourcescontent_migration__serious_eatsdrinks.seriouseats.comimages20130920130911Pimms-antique-bottles-0ecc39012327449991fabfab1021be5c.jpg)
Gia Đình Pimm’s: Sự Phát Triển và Các Phiên Bản Đã Ngừng Sản Xuất
Pimm’s No. 1 Cup là một cái tên quen thuộc với những người yêu thích cocktail, là nền tảng của Pimm’s Cup – loại cocktail phổ biến trong mùa hè và mang tính biểu tượng với giải Wimbledon giống như Julep với Derby. No. 1 vẫn đang rất thịnh hành, là một loại cordial nền gin, được tẩm hương gia vị và cam quýt. Tuy nhiên, các phiên bản khác của Pimm’s đã ngừng sản xuất.
Pimm’s No. 2 là một loại cordial nền Scotch whisky. Pimm’s No. 3 có nền brandy, và mặc dù phiên bản gốc đã bị loại bỏ, Pimm’s vẫn tiếp thị một loại Winter Cup dựa trên brandy và gia vị rượu ngâm. Pimm’s No. 4 là loại cordial nền rum; No. 5 là nền rye; và No. 6 là nền vodka. Mặc dù Wikipedia cho biết No. 6 vẫn được sản xuất với số lượng nhỏ, nhưng sự hiếm có của nó khiến nhiều người tìm kiếm các phiên bản đã thất truyền. Ngày nay, nhiều bartender thích thử nghiệm với các loại cordial tự làm, lấy cảm hứng từ sự đa dạng của các dòng Pimm’s đã từng tồn tại, tạo nên những nguyên liệu cocktail mới mẻ dựa trên lịch sử.
Tầm Quan Trọng của Việc Khám Phá Nguyên Liệu Cocktail Cổ Xưa
Việc tìm hiểu về những nguyên liệu cocktail đã biến mất không chỉ đơn thuần là thỏa mãn sự tò mò. Nó là một cách để chúng ta kết nối sâu sắc hơn với lịch sử phong phú của ngành pha chế, hiểu được những xu hướng, khẩu vị và sự sáng tạo qua từng thời kỳ. Những loại bitters và rượu mùi cổ xưa này chính là nguồn cảm hứng vô tận cho các bartender hiện đại, thúc đẩy họ tái tạo hương vị, thử nghiệm công thức mới, và khám phá những khả năng chưa từng có.
Đồng thời, việc bảo tồn tri thức về những thành phần pha chế này giúp chúng ta đánh giá cao hơn sự khéo léo và tài năng của những người đi trước. Nó nhắc nhở chúng ta rằng nghệ thuật pha chế luôn không ngừng phát triển, và mỗi ly cocktail đều mang trong mình một câu chuyện, một lịch sử riêng.
Khám phá thế giới nguyên liệu cocktail từ quá khứ đến hiện tại là một hành trình đầy mê hoặc. Nó không chỉ mở rộng kiến thức mà còn khơi gợi niềm đam mê sáng tạo trong mỗi người yêu thích pha chế. Từ những loại bitters bí ẩn đến những loại rượu mùi lừng danh đã thất truyền, mỗi thành phần đều góp phần tạo nên bức tranh đa sắc về văn hóa đồ uống. Để tiếp tục hành trình khám phá và tìm hiểu về nghệ thuật pha chế cũng như các loại nguyên liệu cocktail chất lượng, hãy ghé thăm thecoffeeclub.com.vn – nơi bạn có thể tìm thấy thêm nhiều kiến thức chuyên sâu và nguồn cảm hứng bất tận.

